Hoe verschilt NIS2 van GDPR?

NIS2 en GDPR zijn twee verschillende Europese regelgevingen die vaak door elkaar worden gehaald. Het belangrijkste verschil is dat NIS2 zich richt op cybersecurity en de continuïteit van essentiële diensten, terwijl GDPR focust op de bescherming van persoonsgegevens. Veel organisaties moeten aan beide regelgevingen voldoen, maar de verplichtingen, boetes en toepassingsgebieden verschillen aanzienlijk. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over de verschillen tussen NIS2 en GDPR.

Wat is het belangrijkste verschil tussen NIS2 en GDPR?

Het fundamentele verschil zit in de doelstelling van beide regelgevingen. GDPR beschermt de privacy van individuen door regels te stellen aan de verwerking van persoonsgegevens. NIS2 daarentegen richt zich op het waarborgen van een hoog niveau van cyberbeveiliging binnen de Europese Unie, met name voor organisaties die essentiële of belangrijke diensten leveren.

De juridische basis verschilt eveneens. GDPR is een verordening die sinds 2018 direct van toepassing is in alle EU-lidstaten. NIS2 is een richtlijn die door lidstaten moet worden omgezet in nationale wetgeving. In Nederland treedt deze wetgeving per 1 juli 2026 in werking, wat organisaties een duidelijke termijn geeft voor compliance.

Qua scope richt GDPR zich op de bescherming van natuurlijke personen bij de verwerking van hun gegevens. NIS2 focust op de weerbaarheid van netwerk- en informatiesystemen en de continuïteit van kritieke dienstverlening. Een veelvoorkomende misvatting is dat NIS2 volledig kan worden uitbesteed aan een IT-leverancier. NIS2 is echter primair een organisatorisch vraagstuk, niet alleen een technisch vraagstuk. De IT-leverancier kan helpen bij technische aspecten, maar niet bij het inrichten van de organisatie, het opstellen van beleid en het borgen van verantwoordelijkheden.

Voor welke organisaties geldt NIS2 en voor welke GDPR?

GDPR geldt voor vrijwel elke organisatie die persoonsgegevens verwerkt, ongeacht grootte of sector. Dit omvat bedrijven, overheden, verenigingen en stichtingen. Zelfs een kleine webshop met een klantenbestand valt onder GDPR.

NIS2 heeft een veel specifiekere scope. De richtlijn is alleen van toepassing op bedrijven die voldoen aan criteria op het gebied van omzet, balanstotaal, aantal medewerkers en sector. Voor kleine mkb-organisaties (minder dan 50 werknemers en een omzet of balanstotaal tot 10 miljoen euro) geldt NIS2 niet.

NIS2 onderscheidt twee categorieën sectoren:

• Annex 1 (essentiële sectoren): energie, transport, bankwezen, financiële marktinfrastructuur, gezondheidszorg, drinkwater, afvalwater, digitale infrastructuur, ICT-dienstverlening, overheid en ruimtevaart
• Annex 2 (belangrijke sectoren): digitale aanbieders, post- en koeriersdiensten, afvalstoffenbeheer, voedsel, chemische stoffen, onderzoek en industrie

Grote bedrijven (meer dan 250 medewerkers of een omzet van meer dan 50 miljoen euro) die onder Annex 1 vallen, krijgen proactief toezicht. Annex 2-organisaties vallen onder minder streng, reactief toezicht.

Kunnen NIS2 en GDPR tegelijkertijd van toepassing zijn op mijn organisatie?

Ja, veel organisaties moeten aan beide regelgevingen voldoen. Een zorginstelling verwerkt bijvoorbeeld persoonsgegevens van patiënten (GDPR) én levert essentiële diensten waarvoor cybersecurity cruciaal is (NIS2). Hetzelfde geldt voor energiebedrijven, financiële instellingen en overheden.

De overlap tussen beide regelgevingen zit vooral in de volgende gebieden:

• Beveiligingsmaatregelen: beide vereisen passende technische en organisatorische maatregelen
• Meldplichten: GDPR vereist melding van datalekken, NIS2 vereist melding van significante cyberincidenten
• Documentatie: beide stellen eisen aan beleid, procedures en registraties
• Risicobeoordeling: beide vereisen een risicogebaseerde aanpak

Het goede nieuws is dat maatregelen die je voor de ene regelgeving implementeert, vaak ook bijdragen aan compliance met de andere. Een degelijk informatiebeveiligingsbeleid dient beide doelen.

Wat zijn de boetes bij overtreding van NIS2 versus GDPR?

De sanctieregimes van beide regelgevingen verschillen aanzienlijk. GDPR kent de hoogste boetes: tot 20 miljoen euro of 4% van de wereldwijde jaaromzet, afhankelijk van welk bedrag hoger is. NIS2 hanteert lagere maximale boetes: tot 10 miljoen euro of 2% van de wereldwijde jaaromzet.

Een cruciaal verschil is de persoonlijke aansprakelijkheid van bestuurders onder NIS2. Het topmanagement kan persoonlijk aansprakelijk worden gesteld voor non-compliance met cybersecurityrisicomanagementmaatregelen. Dit gaat verder dan GDPR, waar de organisatie als rechtspersoon primair aansprakelijk is.

Deze persoonlijke aansprakelijkheid maakt dat bestuurders niet kunnen volstaan met het delegeren van cybersecurity naar de IT-afdeling. Het inrichten van een rapportagelijn en periodiek overleg is het minste wat moet gebeuren. Zo weet het bestuur wat er speelt en kan het bijsturen waar nodig.

Welke beveiligingsmaatregelen eist NIS2 die GDPR niet vereist?

NIS2 stelt specifiekere en uitgebreidere eisen aan cybersecurity dan GDPR. Waar GDPR spreekt over “passende technische en organisatorische maatregelen”, schrijft NIS2 concrete maatregelgebieden voor.

De belangrijkste aanvullende eisen van NIS2 zijn:

• Supply chain security: beveiliging van de toeleveringsketen en leveranciersrelaties
• Incidentrespons: procedures voor detectie, analyse en herstel van cyberincidenten
• Business continuity: maatregelen voor bedrijfscontinuïteit en crisismanagement
• Cryptografie en encryptie: adequaat gebruik van versleuteling
• Effectiviteitsbeoordeling: periodieke evaluatie van de effectiviteit van maatregelen

Een pragmatische implementatieaanpak bestaat uit vijf fasen: het analyseren van cyberrisico’s, het bepalen van maatregelen via een gap-analyse, het opstellen en uitvoeren van een actieplan, het integreren van maatregelen in de dagelijkse werkzaamheden, en het controleren en verbeteren door periodieke evaluatie. Het is belangrijk om kleine stappen te zetten, zodat het overzichtelijk blijft en je collega’s en directie goed kunt blijven aanhaken.

Hoe helpt Hoek en Blok IT bij NIS2- en GDPR-compliance?

Hoek en Blok IT ondersteunt organisaties die aan beide regelgevingen moeten voldoen met een pragmatische en betaalbare aanpak. De NOREA-gecertificeerde EDP-auditors combineren technische expertise met auditervaring om zowel compliance als praktische veiligheidsverbetering te realiseren.

De dienstverlening omvat:

• NIS2-nulmeting: beoordeling van de huidige cybersecuritystatus, identificatie van kwetsbaarheden en een helder informatiebeveiligingsbeleid als kapstok voor implementatie
• Gap-analyses: inzicht in het verschil tussen de huidige en gewenste situatie voor NIS2 en GDPR
• IT-securityassessments en penetratietests: technische beoordeling van kwetsbaarheden in netwerk en systemen
• IT Security Officer as a Service: externe ondersteuning bij het structureel borgen van cybersecurity zonder voltijdse aanstelling
• ISAE 3000/3402-verklaringen en SOC 2-rapportages: aantoonbare procesbeheersing voor klanten en toezichthouders

Wil je weten hoe jouw organisatie ervoor staat richting de NIS2-deadline van 1 juli 2026? Neem contact op voor een vrijblijvend gesprek over de mogelijkheden.